چرخ خیاطی زیگزال دستگاهی است که سوزن آن به‌جای حرکت مستقیم، به چپ و راست جابه‌جا می‌شود و بخیه‌ای شکسته و کشسان می‌سازد. همین ویژگی ساده، کارهایی را ممکن می‌کند که با دوخت راسته انجام نمی‌شود: قفل کردن لبه، دوخت پارچه‌ی کشی، دوخت تزئینی و بسیاری کارهای دیگر. در این مقاله با نگاهی کاملاً کاربردی، یعنی از دید کسی که پشت دستگاه می‌نشیند، این دستگاه را بررسی می‌کنیم.
دوخت زیگزال چگونه ساخته می‌شود؟
در دوخت راسته، سوزن همیشه در یک نقطه‌ی ثابت پایین می‌رود. در دوخت زیگزال، مکانیزم دستگاه سوزن را بین دو نقطه‌ی چپ و راست حرکت می‌دهد، در حالی که پارچه به جلو کشیده می‌شود. فاصله‌ی این دو نقطه «عرض بخیه» و فاصله‌ی بین هر دو بخیه «طول بخیه» نام دارد. با تغییر این دو تنظیم می‌توان دوخت را از یک زیگزال باز و ساده تا یک بخیه‌ی کاملاً فشرده و تزئینی تغییر داد.
۶ کاربرد اصلی چرخ خیاطی زیگزال چیست
قفل کردن لبه‌ی پارچه
وقتی سردوز در دسترس نیست، زیگزال با عرض متوسط روی لبه‌ی پارچه، جلوی نخ‌کشی و ریزش تار و پود را می‌گیرد. این روش برای پارچه‌های نخی، کتان و سایر پارچه‌های بافته کاملاً مناسب است.
دوخت پارچه‌های کشی
بخیه‌ی راسته با کشیده شدن پارچه پاره می‌شود، اما زیگزال کش می‌آید و همراه پارچه حرکت می‌کند. به همین دلیل برای تریکو، لباس ورزشی و پارچه‌های کشی ابزار اصلی محسوب می‌شود.
دوخت کش و نوارهای کشسان
نصب کش کمر، سرآستین و لبه‌ی لباس زیر با زیگزال انجام می‌شود، چون بخیه‌ی کشسان به کش اجازه می‌دهد بدون پاره شدن نخ باز و بسته شود.
اپلیکه و دوخت تزئینی
با کوتاه کردن طول بخیه، دوخت فشرده‌ای به نام ساتن به دست می‌آید که برای اپلیکه، طرح‌های روی پارچه و تزئین لبه‌ها کاربرد دارد. بسیاری از خیاط‌ها از آن برای نام‌دوزی ساده هم استفاده می‌کنند.
دکمه‌خانه و دکمه‌دوزی
اغلب دستگاه‌های چندکاره، دکمه‌خانه را با ترکیب‌های دوخت زیگزال می‌سازند. دکمه‌دوزی هم با حرکت سوزن بین دو سوراخ دکمه انجام می‌شود.
تعمیر و وصله‌کاری
پارگی‌های کوچک را می‌توان با زیگزال بدون ایجاد برآمدگی زیاد ترمیم کرد. درز را هم می‌شود با این بخیه تقویت کرد، چون چند نقطه‌ی بیشتر از پارچه می‌گیرد.
تنظیم عرض و طول در چرخ خیاطی زیگزال
برای قفل کردن لبه، عرض متوسط و طول متوسط کافی است. برای دوخت ساتن، عرض را بر اساس طرح انتخاب کنید و طول را بسیار کوتاه کنید. در پارچه‌های نازک، عرض کمتر و بخیه‌ی ریزتر از چروک شدن جلوگیری می‌کند. همیشه پیش از شروع، روی تکه‌ای از همان پارچه امتحان کنید و در صورت نیاز کشش نخ را هم تنظیم کنید، چون زیگزال به تعادل کشش نخ بالا و پایین حساس‌تر از راسته است.
زیگزال خانگی یا صنعتی؟
دستگاه‌های خانگی و چندکاره، زیگزال را در کنار ده‌ها دوخت دیگر عرضه می‌کنند و برای کار در خانه یا تولید کم کافی هستند. اگر کارگاه دارید و تعداد زیادی لباس یا لوازم دوختنی تولید می‌کنید، دستگاه صنعتی مخصوص زیگزال سرعت و دوام بالاتری دارد. در بازار ایران، برندهایی مانند چرخ خیاطی جویتا در دسته‌ی دستگاه‌های صنعتی فعالیت می‌کنند و هنگام خرید می‌توان مدل‌ها را از نظر ظرفیت، سرعت و تنظیم‌پذیری مقایسه کرد.
نکات خرید چرخ خیاطی زیگزال
هنگام خرید به محدوده‌ی عرض بخیه، دقت تنظیم طول، قدرت موتور و کیفیت پایه‌ی پارچه‌کش توجه کنید. اگر قصد دوخت پارچه‌ی کشی دارید، دستگاه باید کشش نخ را به‌راحتی تنظیم کند و پایه‌ی مخصوص زیگزال داشته باشد. به دسترسی قطعات یدکی و گارانتی هم توجه کنید، چون سوزن، پایه و ماسوره از قطعات مصرفی هستند. در نهایت، دستگاه را با پارچه‌ی خودتان امتحان کنید.
مشکلات رایج و راه‌حل آن‌ها
اگر بخیه‌ی زیگزال چروک می‌افتد، کشش نخ یا فشار پایه را کمتر کنید. اگر نخ پاره می‌شود، سوزن را عوض کنید و مسیر نخ را بررسی کنید. برای پارچه‌ی کشی از سوزن سرگرد استفاده کنید تا پارچه را نبرد و پرش بخیه پیش نیاید. صدای غیرعادی یا حرکت نامنظم سوزن هم معمولاً نشانه‌ی نیاز به روغن‌کاری یا تنظیم است.
در مجموع، چرخ خیاطی زیگزال با تنظیمات ساده‌ی عرض و طول، کارهای زیادی را از قفل لبه تا تعمیر و تزئین پوشش می‌دهد. اگر نوع کارتان را مشخص کنید و دستگاه را مطابق آن انتخاب کنید، هم هزینه‌ی کمتری خواهید داشت و هم کیفیت دوخت بالاتری می‌گیرید.
سوالات متداول
۱. تفاوت زیگزال با راسته‌دوز چیست؟
راسته‌دوز بخیه‌ی مستقیم می‌زند و زیگزال بخیه‌ی کشسان و شکسته.
۲. آیا زیگزال می‌تواند جای سردوز را بگیرد؟
برای قفل کردن لبه تا حدی بله، اما سردوز تمیزتر و سریع‌تر عمل می‌کند.
۳. برای پارچه‌ی کشی چه سوزنی لازم است؟
سوزن سرگرد که الیاف پارچه را نمی‌برد.
۴. عرض مناسب زیگزال برای قفل لبه چقدر است؟
عرض متوسط؛ دقیق‌تر بودن آن را روی تکه‌ای از همان پارچه امتحان کنید.
۵. چرا زیگزال من چروک می‌افتد؟
معمولاً به‌دلیل کشش زیاد نخ یا فشار زیاد پایه.
۶. دوخت ساتن چطور ساخته می‌شود؟
با زیگزال و کوتاه کردن طول بخیه تا بخیه‌ها کنار هم قرار بگیرند.
۷. برای کار حرفه‌ای کدام دستگاه بهتر است؟
دستگاه صنعتی، چون سرعت و دوام بیشتری دارد.
- ۰ ۰
- ۰ نظر