وقتی چرخ خیاطی صدا می‌دهد، بیشتر خیاط‌ها نخست به یک خرابی بزرگ و هزینه‌ی تعمیرکار فکر می‌کنند. در عمل، بیشتر صداهای غیرعادی از مشکلات ساده‌ای مثل خشک شدن روغن، سوزن کج یا پرز نخ در مسیر دوخت می‌آیند. تشخیص نوع صدا نیمی از راه عیب‌یابی است. صدای تق‌تق ملایم با غرچ‌غرچ فلزی یا وزوز موتور علت یکسانی ندارند و هر کدام راه‌حل جداگانه‌ای دارند.
چرا چرخ خیاطی صدا می‌دهد؟
صدای دستگاه معمولاً یک پیام است. هر قطعه‌ای که روی قطعه‌ی دیگر حرکت می‌کند و روانکاری یا تنظیم درستی ندارد، صدا تولید می‌کند. خوشبختانه بیشتر این دلایل را بدون باز کردن کامل دستگاه می‌توان بررسی کرد. پیش از هر کاری، برق دستگاه را قطع کنید، پارچه و نخ را بردارید و چرخ را آهسته با دست بچرخانید. اگر صدا در حرکت دستی هم شنیده می‌شود، مشکل مکانیکی است و به موتور ربطی ندارد.
کمبود روغن؛ شایع‌ترین علت
چرخ خیاطی چند نقطه‌ی فلزی متحرک دارد، از میله‌ی سوزن گرفته تا ماکو و محور اصلی. اگر مدتی روغن‌کاری نشود، فلز روی فلز می‌ساید و صدایی خشک و گاهی جیرجیر مانند ایجاد می‌شود. این صدا هنگام دوخت سریع بلندتر می‌شود. با چند قطره روغن مخصوص چرخ خیاطی روی نقاط مشخص‌شده در دفترچه‌ی راهنما، معمولاً مشکل در همان لحظه حل می‌شود. از روغن‌های خوراکی یا اسپری‌های چندمنظوره استفاده نکنید، چون غلیظ می‌شوند و چسبندگی ایجاد می‌کنند.
سوزن کج، کند یا نامناسب
سوزنی که اندکی خم شده یا نوکش کند شده است، هنگام ورود به پارچه صدای ضربه‌ای و تق‌تق مانند می‌دهد. گاهی هم با شکستن سوزن یا پرش کوک همراه می‌شود. ضخامت سوزن باید با پارچه متناسب باشد. سوزن نازک برای پارچه‌ی ضخیم زیر فشار خم می‌شود و سوزن کلفت روی پارچه‌ی ظریف صدا و آسیب ایجاد می‌کند. توصیه‌ی ساده این است که پس از هر چند پروژه، یا بلافاصله پس از برخورد سوزن با سنجاق، آن را عوض کنید.
پرز و ته‌مانده‌ی نخ زیر صفحه‌ی سوزن
زیر صفحه‌ی سوزن و اطراف ماکو، پرز نخ و ذرات پارچه کم‌کم جمع می‌شود. این لایه حرکت ماکو را سنگین می‌کند و باعث صدای خفه یا کشیده می‌شود. صفحه‌ی سوزن را باز کنید و با قلم‌مو یا برس کوچک این ناحیه را تمیز کنید. از فوت کردن با دهان یا هوای فشرده پرهیز کنید، چون پرزها را عمیق‌تر به داخل می‌رانند. کارگاه‌هایی که پارچه‌های پرزدار دوخت می‌کنند، بهتر است هر چند روز این کار را انجام دهند.
تنظیم نبودن کوک و فشار نخ
اگر فشار نخ بالا یا ماکو درست جاگذاری نشده باشد، نخ با کشش زیاد از مسیر خود عبور می‌کند و صدایی شبیه کشیده شدن شنیده می‌شود. در این حالت معمولاً کوک‌ها هم نامنظم می‌شوند. وقتی چرخ خیاطی صدا می‌دهد و دوخت هم ظاهر نامرتب دارد، اول نخ‌کشی را از نو انجام دهید و ماکو را دوباره جا بزنید. بسیاری از موارد همین‌جا رفع می‌شود و نیازی به تعمیر نیست.
شل شدن پیچ‌ها، فرسودگی قطعات و تسمه
لرزش مداوم دستگاه در طول سال‌ها پیچ‌ها را اندکی شل می‌کند. پیچ شل هنگام دوخت لرزش می‌افتد و صدای جرینگ‌جرینگ ریز تولید می‌کند. در چرخ‌های دارای تسمه، تسمه‌ی خشک یا لق هم صدای سوت یا شلاقی ایجاد می‌کند. این‌ها را می‌توان با پیچ‌گوشتی و تعویض تسمه برطرف کرد. اما اگر صدا عمیق، سنگین و ثابت بود و با روغن‌کاری هم کم نشد، احتمالاً یاتاقان یا چرخ‌دنده فرسوده شده و باید تعمیرکار آن را ببیند.
کیفیت دستگاه و چرخ خیاطی جویتا
ساخت دستگاه نقش مهمی در پایداری صدا دارد. قطعات دقیق و تلرانس مناسب باعث می‌شود دستگاه سال‌ها آرام کار کند. در کارگاه‌ها و تولیدی‌ها، به‌ویژه جایی که دستگاه ساعت‌ها پشت‌سرهم کار می‌کند، انتخاب مدل مناسب اهمیت بیشتری دارد. چرخ خیاطی جویتا یکی از گزینه‌هایی است که بسیاری از خیاطان برای دوخت‌های روزمره به کار می‌برند. با این حال، حتی بهترین دستگاه هم بدون روغن‌کاری و تمیزکاری منظم کم‌کم صدا می‌دهد.
چگونه از بروز صدا پیشگیری کنیم؟
پیشگیری ساده‌تر از تعمیر است. پس از هر دوره‌ی کاری، ناحیه‌ی ماکو را تمیز کنید و دستگاه را با پوشش نگه دارید. روغن‌کاری را طبق دفترچه‌ی راهنما و ترجیحاً ماهانه انجام دهید، سوزن را به‌موقع عوض کنید و از نخ باکیفیت استفاده کنید. نخ ارزان پرز زیادی تولید می‌کند و خیلی زود مسیر نخ را کثیف می‌کند. اگر دستگاه مدتی بی‌استفاده بوده، پیش از دوخت اصلی چند دقیقه روی پارچه‌ی آزمایشی کار کنید.
سوالات متداول
۱. اگر چرخ خیاطی صدا می‌دهد، اول چه چیزی را بررسی کنم؟
اول برق را قطع کنید، سپس سوزن، مسیر نخ و ناحیه‌ی ماکو را ببینید. بیشتر مشکلات همین‌جا پیدا می‌شود.
۲. هر چند وقت یک‌بار باید روغن‌کاری کرد؟
برای استفاده‌ی خانگی هر یک تا دو ماه، و برای استفاده‌ی مداوم کارگاهی هفتگی یا حتی روزانه، مطابق توصیه‌ی سازنده.
۳. صدای تق‌تق هنگام دوخت یعنی چه؟
معمولاً سوزن کج یا نامناسب است، یا سوزن با صفحه‌ی سوزن برخورد می‌کند. سوزن جدید و جاگذاری درست آن را امتحان کنید.
۴. می‌توانم از روغن معمولی استفاده کنم؟
خیر. روغن مخصوص چرخ خیاطی روان و بی‌رنگ است و لکه یا چسبندگی ایجاد نمی‌کند.
۵. صدا فقط در دور بالا شنیده می‌شود، علتش چیست؟
اغلب کمبود روغن، شل بودن پیچ یا فشار زیاد نخ است. در دور کم، این مشکلات کمتر خود را نشان می‌دهند.
۶. چه زمانی باید به تعمیرکار مراجعه کنم؟
وقتی صدا پس از روغن‌کاری، تمیزکاری و تعویض سوزن ادامه دارد، یا صدای سنگین و فلزی از داخل بدنه می‌آید.
۷. آیا همه‌ی چرخ‌ها در مدت کار کمی صدا دارند؟
بله، صدای یکنواخت و ملایم طبیعی است. نگرانی از زمانی شروع می‌شود که صدا تغییر کند یا ناگهان بلندتر شود.
- ۰ ۰
- ۰ نظر